Wat maakt waarden belangrijk voor het halen van doelen?

Een doel is een concrete actie met een eindpunt. (bijvoorbeeld: Ik wil een boek schrijven). Motivatie is de wil om je doel te bereiken. Achter een doel schuilt altijd een waarde!

Wat is een waarde?

Een waarde gaat over datgene wat wenselijk is. Iedereen heeft een ander rijtje waarden die hij belangrijk vindt. Voorbeelden van waarden zijn: genieten, zelfontplooiing, gezondheid, macht en vriendschap. Veel mensen zijn zich niet bewust van de waarden achter hun doelen:

Een auteur kan diverse redenen hebben om een boek te schrijven zoals;

  • kennis overbrengen
  • erkenning krijgen
  • een uitdaging aangaan
  • creativiteit ontplooien
  • innerlijke rust

De waarde achter een doel

De waarde(n) achter een doel bepalen is heel belangrijk, omdat het je helpt je doelen te kiezen en te halen. Hier gaat het vaak mis in de therapie (zowel in de gesprekken met zorgverleners als in online applicaties), omdat de waarden achter de doelen onvoldoende in kaart zijn gebracht.

DIT IS EEN BELANGRIJKE SLEUTEL VOOR THERAPIETROUW

De waarden achter de doelen zijn bepalend voor de motivatie. Als de waarden achter de doelen onduidelijk blijven kunnen pogingen doelen te halen makkelijker stranden…

Mensen kunnen doelen nastreven die niet overeenstemmen met hun waarde. Dit brengt hen in een conflict met zichzelf.

Het bepalen van je waarden  kan je ook helpen in zien waarom je sommige doelen wel denkt na te streven maar nooit haalt.

Als je weet wat jouw waarden zijn kan je beter kiezen wat bij je past. Zo voorkom je dat je dingen doet die in druisen tegen jouw waarden en die je doet omdat (je denkt dat) ‘het van je verwacht wordt’. Bijvoorbeeld altijd bezig zijn met afvallen, terwijl voor jou genieten een hogere ‘waarde’ heeft dan gezondheid of ijdelheid.

Een ander voorbeeld van een waarde: Mensen willen niet per se gezond eten?  Ze willen hun kleinkind zien opgroeien, weer van eten kunnen genieten bij gebitsklachten) of zich fitter voelen. En het middel om dat te bereiken is o.a. gezond eten.

Een voorbeeld:

Er wordt je een promotie op werk aangeboden. Mogelijke voordelen van een promotie zijn: status, macht, erkenning, succes en onafhankelijkheid. Komen deze overeen met de waarden die je nastreeft. Er zitten mogelijk ook nadelen aan een promotie die indruisen tegen jouw waarden. Denk aan langere werkdagen (minder ontspanning), meer werkdruk (minder innerlijke rust) en minder tijd voor zelfontplooiing.

Als je weet wat je met je leven wilt is het eenvoudiger richting te geven aan je leven op de lange en korte termijn. Dit maakt het ook makkelijker om gedragsverandering vol te houden.

Onbewust kunnen we van onze waarden vervreemden. Dit kan je ziek maken. Het is belangrijk om hierbij stil te staan. Dit helpt je realiseren waarom je dingen doet en geeft ruimte voor verandering.

Hoe bepaal je een waarde achter een doel?

Dit is de vraag die je aan jezelf maar ook aan je cliënt moet stellen.

Wat wil ik met dit doel in mijn leven bereiken?

Griepprik moment om ondervoeding op te sporen

In Nieuws voor Diëtisten stond een tijd geleden alweer een leuk interview met de Amsterdamse diëtist Natascha Smoltsak.

Als ouderen en zieken worden opgeroepen voor een griepprik in de huisartsenpraktijk, dan is dat een uitgelezen kans om ondervoeding op te sporen.

Het is een briljant idee maar Natascha geeft ook meteen aan. ‘Ik heb het niet bedacht maar gewoon in de wandelgangen opgevangen’.

Maar ook de tandartsenpraktijken en mondzorgpraktijken zouden een belangrijke rol kunnen spelen bij het opsporen van ondervoeding. Misschien niet door het meten van spierkracht of bovenarm omtrek maar gewoon door het gestructureerd afnemen van een screeningslijst voor ondervoeding.

Je kan gebruik maken van de instrumenten van de stuurgroep ondervoeding, maar ook gebruik maken van de screening die is verwerkt in de informed-app, standaard bij elk consult.

Wat weet jouw cliënt na 24 uur nog van het consult?

Informeren is ontzettend belangrijk. Informatie heeft een cliënt nodig om juist te kunnen handelen. Geef  jij al je adviezen ook schriftelijk mee?

Na 24 uur is iemand ongeveer de helft van alle informatie die je vertelt vergeten. Na een maand weet iemand nog maar 25%. Dit betekent, vooral als er lange tussenpozen tussen de consulten zijn dat je cliënt onvoldoende informatie heeft om je adviezen op te volgen en bij calamiteiten juist te handelen.

Een voorbeeld

Mijn partner liet een kroon plaatsen. Zijn noodkroon brak 2 dagen na plaatsing af en hij meldde zich zich pas weer bij de tandarts op de dag van het plaatsen van de kroon. Waarschijnlijk had de mondzorgverlener hem wel mondeling gebriefd dat hij gelijk moest komen als de noodkroon eruit zou vallen, maar dat was blijkbaar de 50% van de informatie die niet was blijven hangen… . Het had kostbare gevolgen, want de (zirkonia) kroon bleef niet zitten en moest na een mislukte terugplaatsing, helemaal overnieuw gemaakt worden.

Aantekeningen maken

Tijdens mijn consulten gaf ik mensen altijd pen en papier om aantekeningen te maken. Zo kon de cliënt opschrijven wat zij belangrijk vond. Aanvullend kreeg de cliënt een advies op maat met daarin nog eens alle besproken informatie aangevuld met standaard foldermateriaal.

Diëtetiek versus mondzorg

De opbouw van een diëtisten consult is anders dan die van een mondzorgconsult. Misschien is dat de reden dat ik nooit een samenvatting van de afspraken en informatie van mijn mondzorgverlener meekreeg op papier. Was er gewoonweg geen tijd voor? Diëtisten kunnen alle benodigde informatie verzamelen in de indirecte behandeltijd.

Toen Tiffany mij daarom vertelde over de informed-app, nog voordat ik betrokken was bij het project, begreep ik ook meteen wat zij bedoelde. Samen ontwikkelde we daarom een eenvoudige manier om cliënten, alle tijdens het mondzorgconsult besproken informatie, mee te geven, aangevuld met schriftelijk foldermateriaal (alles verzameld tijdens het consult). Op naar echte preventie!

Zo maak je een (zorg)student future proof!

Ik heb regelmatig het genoegen studenten te mogen begeleiden bij hun onderzoek of stage. Hier mijn tips voor een optimale voorbereiding op stage en eerste baan voor de studenten, docenten en de instituten waaraan zij lesgeven.

Een slimme jongen of meid, is op de toekomst voobereid.

Alle studenten zijn gemotiveerd

Onthoud dat iedereen die voor de opleiding heeft gekozen initieel gemotiveerd is om deze af te maken. Motivatie is de wil om je doel te bereiken. Achter het behalen van dit doel kunnen verschillende waarden verscholen zijn. Deze waarden bepalen deels de werkhouding van de student.

Enkele waarden:

  • erkenning krijgen
  • status verkrijgen
  • paps en mams gelukkig maken
  • kennis vergaren over het onderwerp
  • een leuke studententijd meemaken
  • veel geld verdienen
  • het vak kunnen uitoefenen
  • met patiënten kunnen werken

Breng je dromen in kaart

Maak een toekomst visie. Waar ben je goed in? Wat spreekt je aan in het werk? Wat hoort er bij het werk maar maakt je niet gelukkig en waar droom je van? Als dit in kaart is gebracht is het makkelijker kiezen voor een  een stageplaats en afstudeerstage die bij je past en die helpt een bepaalde positie in de toekomst te bereiken.

Leer studenten wat gevoel is en hoe dit handelen bepaalt

Wetenschappelijk geschoolde mensen zijn meestal rationeel ingesteld. Tijdens de opleiding (vooral het wetenschappelijk onderwijs) wordt dit aspect zeer goed onderwezen. Maar in de praktijk kan je niets met alleen je ratio. Je moet ook weten wat je voelt.

Wat voel ik nu ik kritiek krijg op mijn handelen? Maakt het me blij, verdrietig, boos of bang?

Je zult merken dat de veel mensen (ook cliënten) niet weten wat ze voelen en dat terwijl ons handelen grotendeels wordt ingegeven door wat we voelen. Wie daar meer over wil lezen kan zich verdiepen in de cognitieve gedragstherapie of de rationeel-emotieve therapie.

Overwin faalangst

Laat de studenten testen op (sub-)assertiviteit en faalangst. Sub-assertieve en faalangstige studenten zullen meer moeite hebben door hun stage periode heen te komen, terwijl hier gewoon iets aan gedaan kan worden. Studenten kunnen ook zelf doen. Weet jij dat je moeite hebt om voor jezelf op te komen of ben je bang om fouten te maken? Deze boekjes kunnen je waarschijnlijk op weg helpen:

Ik kan denken/voelen wat ik wil- Rene Diekstra

Denk je sterk- Sjoerd Swaen en Fred Sterk

Plaats niemand op een voetstuk

Zet docenten, praktijkbegeleiders en mede-studenten niet op een voetstuk. Respecteer ze om wat ze kunnen en weten, maar vergelijk je niet met hen. Als je jezelf met andere vergelijkt kan je je minderwaardig voelen. Terwijl je sterkte ook je zwakte is.

Observeer goed wat je van die ander zou willen leren: Wat vind je dat die ander goed kan en wil je jezelf ook eigen maken?

Blijf kritisch denken.

Er is niet één waarheid. Het is maar van welke kant je iets bekijkt en met welk doel. Vraag je praktijkbegeleiders waarom ze doen wat ze doen en waarom. En verwacht niet altijd een goed antwoord. ;-(

Wees ook kritisch ten opzichte van de aangeboden lesstof op de opleiding. Wetenschap geeft niet overal antwoord op. Soms moeten we aannames maken en onze behandelstrategie opzetten met kennis die we hebben vanuit de fysiologie en praktijkervaring. Wetenschap is wel een goede houvast, maar de praktijk vraagt om applied science.

Ga de dialoog aan.

Blijf geïnteresseerd in de opinie van mensen die niet jouw gelijkgestemden zijn. Ook zij vertellen een verhaal. Probeer er achter te komen wat zij willen zeggen. Luister ook naar vakgenoten die in de eerste instantie niet jouw mening delen. Blijf ook deze waarheid onderzoeken en schiet niet in de weerstand. Wetenschap helpt ons, maar geeft geen antwoord op al onze vragen.

Meer aandacht voor psychologie

De allerbelangrijkste interventie om kosten in de gezondheidszorg terug te dringen is preventie. En preventie is gedragsverandering. Toegepaste psychologie moet daarom een grotere rol krijgen in het onderwijs van (para)medici. Welke barrières heeft iemand bij het uitvoeren van zijn gedrag en welke technieken uit de psychologie kunnen bijdragen deze barrière te beslechten? Is dat cognitieve gedragstherapie. Acceptance and commitment therapie, mindfulness therapie, motivational interviewing of een combinatie van therapieën?

Leer de studenten wat andere (para)medici doen

Afhankelijk van de werk setting zal je samen werken in een multi-disciplinair team of verwijzen naar andere (para) medici. Daarom is het belangrijk om te weten wat andere (para)medici doen. Veel mondzorgverleners weten bijvoorbeeld niet dat reflux oesophagitis (risicofactor voor tanderosie) behandeld kan worden met een dieet. Daarentegen weten veel diëtisten niet dat bij halitose een doorverwijzing naar de mondzorgverlener noodzakelijk is.

Maar ook: je kan heel veel weten, als je het niet kan overbrengen, niet de taal van de patient spreekt, maar de preventie-assistent wel. Dan zal deze uiteindelijk een belangrijke schakel in de behandeling zijn.

Zorg dat kennis paraat is

Laat studenten een kennistest afnemen voordat ze aan hun stage beginnen. Een groot tentamen waarin de lesstof naar voren moet komen die tot de parate kennis zou moeten behoren. Denk hierbij aan de informatie over de meest voorkomende ziektebeelden, medicijnen en behandelstrategieën.

Leer ze een aantal praktische aspecten

de omgangsvormen

Ik verbaas me soms over de manier waarop studenten communiceren: Ziek melden doe je toch niet via whatsApp, maar via de telefoon? Ook het schrijven van een mail is soms lastig. Ik ontvang er liever niet een waar in staat: U zei tegen mij…..maar eentje waar in staat: Ik begreep uit ons gesprek….

En onthoud, ben je boos of geïrriteerd over iets. Pak de telefoon. Mail kan verkeerd worden geïnterpreteerd en het probleem groter maken dan nodig.

Referencemanager

Leer studenten vanaf dag 1 werken met een reference manager. Ik zelf gebruik mendeley

Juridische kennis

Geef studenten voldoende juridische achtergrond. Wat is copyright en hoe dit werkt? Hoe lees ik een contract? Wat is het tuchtrecht? Hoe werkt privacy precies? En welke patiëntgegevens mag ik delen onder welke voorwaarden?

Toegang tot volledige literatuur

HBO opleidingen moeten er in mijn ogen voor strijden dat studenten toegang krijgen tot volledige publicaties van de literatuur. Dit zal nog wel even duren voordat dit zover is. Tot die tijd kunnen studenten via de computer van een willekeurige universiteitsbibliotheek wel toegang krijgen. Kost wel een beetje moeite. Je moet naar het universiteitsgebouw toe.

Ehealth

Verdiep je als student in AI (artificial intelligence), machine learning, computer vision, applicaties en toepassingen, die de toekomst gaan bepalen (en ook nu al de praktijk bepalen van de voorlopers in het vak).

Practice what you preach

Docenten in het algemeen en docent-begeleiders  die  het laten afweten en  afspraken niet nakomen kunnen niet van hun studenten verwachten dat zij dat wel doen. Datzelfde geld voor behandelaars. Een diëtist die zelf niet gezond eet, of een tandarts die niet naar de tandarts durft. Onthoud een leraar kan de student alleen leren wat hij zelf weet en beheerst.

Blijf in de studenten geloven.

Studenten die zich door de studie hebben heen geworsteld kunnen zich ontpoppen tot zeer goede behandelaars daarvoor hoef je niet per se Cum Laude te zijn afgestudeerd.

Last but not least

Ik denk dat de opleiding voor paramedici moet veranderen tot 1 basis opleiding, waarna je je kunt specialiseren in fysiotherapie, dietetiek, verpleegkunde, mondzorgkunde etcetera. Wie denkt daar hetzelfde over?

Motivational interviewing voor de therapie start

Is motiveren onderdeel van de therapie (bij parodontitis) of is dat het gesprek wat je hebt vooraf aan de therapie? Bij het nemen van de beslissing om te behandelen.

Gedragsverandering bestaat uit een aantal stappen en bij de eerste stappen onderzoek je de motivatie. Daarna ga je pas over tot behandelen. Als je overgaat tot behandelen dan spreek je binnen de behandeling concrete (gedrags)doelen af met je client.

In de gezondheidszorg praktijk worden deze stappen vaak overgeslagen en er wordt vaak gelijk tot behandeling overgegaan. Maar de motivatie is een traject dat start voor de behandeling. Hierin breng je in kaart wat de patient wil bereiken en wat hij daar voor over heeft.

Ik weet dat dit in de praktijk bijna niet gebeurd en dat dit ook niet zo op alle opleiding wordt onderwezen. En dat zie ik terug op elk niveau in de zorg door de gesprekken die ik heb voor mijn werk met (mond)zorgverleners, bij ziekenhuisspecialisten en huisartsen.

Een gemiste kans en ook een mogelijke verklaring waarom therapietrouw (in het algemeen) zo laag is.

Deels komt het omdat zorgverleners graag hulp willen bieden. Maar wat wij belangrijk vinden hoeft de cliënt natuurlijk niet belangrijk te vinden. Misschien is hij tevreden met een kunstgebit of heeft zij liever medicijnen omdat ze geen zin heeft in gezond eten. Of is er een groter belang, zoals in deze casus!

Start met de behandeling als je de stappen tot gedragsverandering met je client hebt doorlopen. Zie hieronder.

Hoe het zou moeten….(volgens mij)

Bewustwording

De zorgverlener informeert de cliënt welke gevolgen het gedrag of de keuze van behandelen/ niet behandelen heeft op het verloop van de ziekte of het probleem. Welke inzet wordt van de patient verwacht om de behandeling te doen slagen?

De zorgverlener controleert vervolgens of de client deze informatie heeft begrepen, door de client dit in eigen woorden te laten terugkoppelen (Deze informatie wordt bij voorkeur ook meegegeven via e-mail of op papier) zodat de client het thuis allemaal nog eens rustig kan doorlezen.

In deze fase leert de zorgverlener de doelen van de cliënt kennen. Wat wil hij of zij bereiken? Hoe belangrijk is dit voor hem of haar en hoeveel vertrouwen heeft de patient dit te kunnen bereiken?

De zorgverlener controleert vervolgens of de patient het gedrag als probleem ervaart of niet. De conclusie kan zijn dat een client met parodontitis het verliezen van tanden niet als probleem ervaart en de voorkeur geeft aan een kunstgebit in de toekomst. In dat geval wordt de behandeling gestaakt. Als de client het belangrijk vindt zijn tanden te behouden, ga je naar motivatie.

Er zijn verschillende opdrachten die je cliënten kan meegeven om de motivatie te versterken en te onderzoeken. Bekende veel gebruikte methodes zijn de voor-en nadelen matrix, het schrijven van een brief aan je aandoening of het maken van een toekomsttekening. Visualisatie oefeningen behoren ook tot de mogelijkheid.

Indien de cliënt gemotiveerd is ga je naar de volgende stap. Het opruimen van de barrieres. Wat houdt de cliënt tegen om zijn gedrag te veranderen? Barrieres zijn in te delen in verschillende groepen:

  • Praktische barrieres (geld, tijd)
  • Gebrek aan vaardigheden (weet niet hoe)
  • Sociale omgeving
  • Wilskracht
  • Persoonlijke effectiviteit
  • Kennis
  • Overtuigingen
  • Emoties

Het opruimen van de barrieres loopt vaak door tijdens de daadwerkelijk gedragsverandering, maar is wel al in kaart gebracht voor de behandeling start.

Voor mondzorgverleners bouwde Tiffany en ik een handige tool in de informed-app, die je helpt door de vragen heen te lopen en de juiste (huiswerk)opdracht aan je client mee te geven alvorens je overgaat tot behandelen.

MI in de praktijk, gelijk alles gedocumenteerd in het dossier.

Screenen voor orale kanker

In Amerika, zo zegt onderzoek, blijkt dat bepaalde groepen mensen in de praktijk ,minder vaak gescreend worden . Dit blijkt gerelateerd te zijn aan je etniciteit, hoogst genoten opleiding, inkomen en verzekering. Dit is niet in lijn met Amerikaanse richtlijnen.

Ik ga zelf al een tijdje niet meer in Nederland naar de tandarts, omdat ik in het buitenland woon. Maar of mijn tandarts mij screende voor orale kanker. Geen idee? Weet jouw patient dat jij ook op tekenen van orale kanker screent?

Met de informed-app laat je in een keer zien wat je allemaal hebt gedaan en e-mail je het rapport gelijk na de behandeling. En het is super fijn dat je altijd zeker bent dat je niets vergeet te documenteren.

Lees hier het hele onderzoek: https://www.ajpmonline.org/article/S0749-3797(19)30220-X/fulltextNutrition

De preventieve voedingsanamnese

Het in kaart brengen van risicogedrag is heel belangrijk, vooral omdat jezo de cliënt bewust kan maken van de risico’s. Door aanpassingen in het gedrag of maatregelen om schadelijke gevolgen van gedrag of omstandigheden te beperken is de preventieve voedingsanamnese (in combinatie met een update van de sociale anamnese en medische informatie een must. Vraag jij de voeding al gestructureerd uit?

De preventieve voedingsanamnese in gebruik