Zo maak je een (zorg)student future proof!

Ik heb regelmatig het genoegen studenten te mogen begeleiden bij hun onderzoek of stage. Hier mijn tips voor een optimale voorbereiding op stage en eerste baan voor de studenten, docenten en de instituten waaraan zij lesgeven.

Een slimme jongen of meid, is op de toekomst voobereid.

Alle studenten zijn gemotiveerd

Onthoud dat iedereen die voor de opleiding heeft gekozen initieel gemotiveerd is om deze af te maken. Motivatie is de wil om je doel te bereiken. Achter het behalen van dit doel kunnen verschillende waarden verscholen zijn. Deze waarden bepalen deels de werkhouding van de student.

Enkele waarden:

  • erkenning krijgen
  • status verkrijgen
  • paps en mams gelukkig maken
  • kennis vergaren over het onderwerp
  • een leuke studententijd meemaken
  • veel geld verdienen
  • het vak kunnen uitoefenen
  • met patiënten kunnen werken

Breng je dromen in kaart

Maak een toekomst visie. Waar ben je goed in? Wat spreekt je aan in het werk? Wat hoort er bij het werk maar maakt je niet gelukkig en waar droom je van? Als dit in kaart is gebracht is het makkelijker kiezen voor een  een stageplaats en afstudeerstage die bij je past en die helpt een bepaalde positie in de toekomst te bereiken.

Leer studenten wat gevoel is en hoe dit handelen bepaalt

Wetenschappelijk geschoolde mensen zijn meestal rationeel ingesteld. Tijdens de opleiding (vooral het wetenschappelijk onderwijs) wordt dit aspect zeer goed onderwezen. Maar in de praktijk kan je niets met alleen je ratio. Je moet ook weten wat je voelt.

Wat voel ik nu ik kritiek krijg op mijn handelen? Maakt het me blij, verdrietig, boos of bang?

Je zult merken dat de veel mensen (ook cliënten) niet weten wat ze voelen en dat terwijl ons handelen grotendeels wordt ingegeven door wat we voelen. Wie daar meer over wil lezen kan zich verdiepen in de cognitieve gedragstherapie of de rationeel-emotieve therapie.

Overwin faalangst

Laat de studenten testen op (sub-)assertiviteit en faalangst. Sub-assertieve en faalangstige studenten zullen meer moeite hebben door hun stage periode heen te komen, terwijl hier gewoon iets aan gedaan kan worden. Studenten kunnen ook zelf doen. Weet jij dat je moeite hebt om voor jezelf op te komen of ben je bang om fouten te maken? Deze boekjes kunnen je waarschijnlijk op weg helpen:

Ik kan denken/voelen wat ik wil- Rene Diekstra

Denk je sterk- Sjoerd Swaen en Fred Sterk

Plaats niemand op een voetstuk

Zet docenten, praktijkbegeleiders en mede-studenten niet op een voetstuk. Respecteer ze om wat ze kunnen en weten, maar vergelijk je niet met hen. Als je jezelf met andere vergelijkt kan je je minderwaardig voelen. Terwijl je sterkte ook je zwakte is.

Observeer goed wat je van die ander zou willen leren: Wat vind je dat die ander goed kan en wil je jezelf ook eigen maken?

Blijf kritisch denken.

Er is niet één waarheid. Het is maar van welke kant je iets bekijkt en met welk doel. Vraag je praktijkbegeleiders waarom ze doen wat ze doen en waarom. En verwacht niet altijd een goed antwoord. ;-(

Wees ook kritisch ten opzichte van de aangeboden lesstof op de opleiding. Wetenschap geeft niet overal antwoord op. Soms moeten we aannames maken en onze behandelstrategie opzetten met kennis die we hebben vanuit de fysiologie en praktijkervaring. Wetenschap is wel een goede houvast, maar de praktijk vraagt om applied science.

Ga de dialoog aan.

Blijf geïnteresseerd in de opinie van mensen die niet jouw gelijkgestemden zijn. Ook zij vertellen een verhaal. Probeer er achter te komen wat zij willen zeggen. Luister ook naar vakgenoten die in de eerste instantie niet jouw mening delen. Blijf ook deze waarheid onderzoeken en schiet niet in de weerstand. Wetenschap helpt ons, maar geeft geen antwoord op al onze vragen.

Meer aandacht voor psychologie

De allerbelangrijkste interventie om kosten in de gezondheidszorg terug te dringen is preventie. En preventie is gedragsverandering. Toegepaste psychologie moet daarom een grotere rol krijgen in het onderwijs van (para)medici. Welke barrières heeft iemand bij het uitvoeren van zijn gedrag en welke technieken uit de psychologie kunnen bijdragen deze barrière te beslechten? Is dat cognitieve gedragstherapie. Acceptance and commitment therapie, mindfulness therapie, motivational interviewing of een combinatie van therapieën?

Leer de studenten wat andere (para)medici doen

Afhankelijk van de werk setting zal je samen werken in een multi-disciplinair team of verwijzen naar andere (para) medici. Daarom is het belangrijk om te weten wat andere (para)medici doen. Veel mondzorgverleners weten bijvoorbeeld niet dat reflux oesophagitis (risicofactor voor tanderosie) behandeld kan worden met een dieet. Daarentegen weten veel diëtisten niet dat bij halitose een doorverwijzing naar de mondzorgverlener noodzakelijk is.

Maar ook: je kan heel veel weten, als je het niet kan overbrengen, niet de taal van de patient spreekt, maar de preventie-assistent wel. Dan zal deze uiteindelijk een belangrijke schakel in de behandeling zijn.

Zorg dat kennis paraat is

Laat studenten een kennistest afnemen voordat ze aan hun stage beginnen. Een groot tentamen waarin de lesstof naar voren moet komen die tot de parate kennis zou moeten behoren. Denk hierbij aan de informatie over de meest voorkomende ziektebeelden, medicijnen en behandelstrategieën.

Leer ze een aantal praktische aspecten

de omgangsvormen

Ik verbaas me soms over de manier waarop studenten communiceren: Ziek melden doe je toch niet via whatsApp, maar via de telefoon? Ook het schrijven van een mail is soms lastig. Ik ontvang er liever niet een waar in staat: U zei tegen mij…..maar eentje waar in staat: Ik begreep uit ons gesprek….

En onthoud, ben je boos of geïrriteerd over iets. Pak de telefoon. Mail kan verkeerd worden geïnterpreteerd en het probleem groter maken dan nodig.

Referencemanager

Leer studenten vanaf dag 1 werken met een reference manager. Ik zelf gebruik mendeley

Juridische kennis

Geef studenten voldoende juridische achtergrond. Wat is copyright en hoe dit werkt? Hoe lees ik een contract? Wat is het tuchtrecht? Hoe werkt privacy precies? En welke patiëntgegevens mag ik delen onder welke voorwaarden?

Toegang tot volledige literatuur

HBO opleidingen moeten er in mijn ogen voor strijden dat studenten toegang krijgen tot volledige publicaties van de literatuur. Dit zal nog wel even duren voordat dit zover is. Tot die tijd kunnen studenten via de computer van een willekeurige universiteitsbibliotheek wel toegang krijgen. Kost wel een beetje moeite. Je moet naar het universiteitsgebouw toe.

Ehealth

Verdiep je als student in AI (artificial intelligence), machine learning, computer vision, applicaties en toepassingen, die de toekomst gaan bepalen (en ook nu al de praktijk bepalen van de voorlopers in het vak).

Practice what you preach

Docenten in het algemeen en docent-begeleiders  die  het laten afweten en  afspraken niet nakomen kunnen niet van hun studenten verwachten dat zij dat wel doen. Datzelfde geld voor behandelaars. Een diëtist die zelf niet gezond eet, of een tandarts die niet naar de tandarts durft. Onthoud een leraar kan de student alleen leren wat hij zelf weet en beheerst.

Blijf in de studenten geloven.

Studenten die zich door de studie hebben heen geworsteld kunnen zich ontpoppen tot zeer goede behandelaars daarvoor hoef je niet per se Cum Laude te zijn afgestudeerd.

Last but not least

Ik denk dat de opleiding voor paramedici moet veranderen tot 1 basis opleiding, waarna je je kunt specialiseren in fysiotherapie, dietetiek, verpleegkunde, mondzorgkunde etcetera. Wie denkt daar hetzelfde over?

Motivational interviewing voor de therapie start

Is motiveren onderdeel van de therapie (bij parodontitis) of is dat het gesprek wat je hebt vooraf aan de therapie? Bij het nemen van de beslissing om te behandelen.

Gedragsverandering bestaat uit een aantal stappen en bij de eerste stappen onderzoek je de motivatie. Daarna ga je pas over tot behandelen. Als je overgaat tot behandelen dan spreek je binnen de behandeling concrete (gedrags)doelen af met je client.

In de gezondheidszorg praktijk worden deze stappen vaak overgeslagen en er wordt vaak gelijk tot behandeling overgegaan. Maar de motivatie is een traject dat start voor de behandeling. Hierin breng je in kaart wat de patient wil bereiken en wat hij daar voor over heeft.

Ik weet dat dit in de praktijk bijna niet gebeurd en dat dit ook niet zo op alle opleiding wordt onderwezen. En dat zie ik terug op elk niveau in de zorg door de gesprekken die ik heb voor mijn werk met (mond)zorgverleners, bij ziekenhuisspecialisten en huisartsen.

Een gemiste kans en ook een mogelijke verklaring waarom therapietrouw (in het algemeen) zo laag is.

Deels komt het omdat zorgverleners graag hulp willen bieden. Maar wat wij belangrijk vinden hoeft de cliënt natuurlijk niet belangrijk te vinden. Misschien is hij tevreden met een kunstgebit of heeft zij liever medicijnen omdat ze geen zin heeft in gezond eten. Of is er een groter belang, zoals in deze casus!

Start met de behandeling als je de stappen tot gedragsverandering met je client hebt doorlopen. Zie hieronder.

Hoe het zou moeten….(volgens mij)

Bewustwording

De zorgverlener informeert de cliënt welke gevolgen het gedrag of de keuze van behandelen/ niet behandelen heeft op het verloop van de ziekte of het probleem. Welke inzet wordt van de patient verwacht om de behandeling te doen slagen?

De zorgverlener controleert vervolgens of de client deze informatie heeft begrepen, door de client dit in eigen woorden te laten terugkoppelen (Deze informatie wordt bij voorkeur ook meegegeven via e-mail of op papier) zodat de client het thuis allemaal nog eens rustig kan doorlezen.

In deze fase leert de zorgverlener de doelen van de cliënt kennen. Wat wil hij of zij bereiken? Hoe belangrijk is dit voor hem of haar en hoeveel vertrouwen heeft de patient dit te kunnen bereiken?

De zorgverlener controleert vervolgens of de patient het gedrag als probleem ervaart of niet. De conclusie kan zijn dat een client met parodontitis het verliezen van tanden niet als probleem ervaart en de voorkeur geeft aan een kunstgebit in de toekomst. In dat geval wordt de behandeling gestaakt. Als de client het belangrijk vindt zijn tanden te behouden, ga je naar motivatie.

Er zijn verschillende opdrachten die je cliënten kan meegeven om de motivatie te versterken en te onderzoeken. Bekende veel gebruikte methodes zijn de voor-en nadelen matrix, het schrijven van een brief aan je aandoening of het maken van een toekomsttekening. Visualisatie oefeningen behoren ook tot de mogelijkheid.

Indien de cliënt gemotiveerd is ga je naar de volgende stap. Het opruimen van de barrieres. Wat houdt de cliënt tegen om zijn gedrag te veranderen? Barrieres zijn in te delen in verschillende groepen:

  • Praktische barrieres (geld, tijd)
  • Gebrek aan vaardigheden (weet niet hoe)
  • Sociale omgeving
  • Wilskracht
  • Persoonlijke effectiviteit
  • Kennis
  • Overtuigingen
  • Emoties

Het opruimen van de barrieres loopt vaak door tijdens de daadwerkelijk gedragsverandering, maar is wel al in kaart gebracht voor de behandeling start.

Voor mondzorgverleners bouwde Tiffany en ik een handige tool in de informed-app, die je helpt door de vragen heen te lopen en de juiste (huiswerk)opdracht aan je client mee te geven alvorens je overgaat tot behandelen.

MI in de praktijk, gelijk alles gedocumenteerd in het dossier.

Screenen voor orale kanker

In Amerika, zo zegt onderzoek, blijkt dat bepaalde groepen mensen in de praktijk ,minder vaak gescreend worden . Dit blijkt gerelateerd te zijn aan je etniciteit, hoogst genoten opleiding, inkomen en verzekering. Dit is niet in lijn met Amerikaanse richtlijnen.

Ik ga zelf al een tijdje niet meer in Nederland naar de tandarts, omdat ik in het buitenland woon. Maar of mijn tandarts mij screende voor orale kanker. Geen idee? Weet jouw patient dat jij ook op tekenen van orale kanker screent?

Met de informed-app laat je in een keer zien wat je allemaal hebt gedaan en e-mail je het rapport gelijk na de behandeling. En het is super fijn dat je altijd zeker bent dat je niets vergeet te documenteren.

Lees hier het hele onderzoek: https://www.ajpmonline.org/article/S0749-3797(19)30220-X/fulltextNutrition

De preventieve voedingsanamnese

Het in kaart brengen van risicogedrag is heel belangrijk, vooral omdat jezo de cliënt bewust kan maken van de risico’s. Door aanpassingen in het gedrag of maatregelen om schadelijke gevolgen van gedrag of omstandigheden te beperken is de preventieve voedingsanamnese (in combinatie met een update van de sociale anamnese en medische informatie een must. Vraag jij de voeding al gestructureerd uit?

De preventieve voedingsanamnese in gebruik

Rammelt jouw dossier?

Toen je nog studeerde deed je alles volgens het boekje. Toen ging je werken in de praktijk. In de praktijk ging het wel degelijk anders dan op de opleiding…De opbouw en systematiek van het consult veranderde langzaam. Je neemt nog wel de medische anamnese af, maar niet altijd de sociale. Je geeft wel advies, maar misschien niet altijd volgens motivational interviewing.

Je hebt niet altijd in kaart wat de zorgwensen zijn. Je kent je cliënt wel goed, maar weet eigenlijk niet of hij al je adviezen opvolgt.  Soms mis je essentiële informatie voor het maken van een risico-analyse, heb je het totale plaatje niet voor ogen en rammelt je dossier hier en daar. Met een gestructureerde uitgebreide anamnese ontvang je ook belangrijke informatie over ondervoeding, eetstoornissen en stressfactoren.

 

Het heb ik alles wel genoteerd gevoel…

Herken je dat, het is lastig om dossiers goed op orde te houden, maar wel uiterst noodzakelijk. Met een goede dossiervorming beperk je het risico op medische fouten, over-en onderbehandelen en sta je veel sterker bij een meningsverschil.

De verplichte en geadviseerde onderdelen van een compleet patiënten dossier vind je onderaan deze blog. Als je daar geen eenvoudige methode voor bedenkt lukt het eenvoudig niet om je dossier in de gestelde tijd op orde te hebben.

Waarom voldoet jouw dossier niet aan de eisen:

  • Het is vaak te omslachtig om dingen te noteren
  • Doordat het consult wel gestructureerd is, maar onvoldoende, valt er informatie weg
  • Door tijdsdruk noteer je niet altijd alles wat je hebt onderzocht, maar wel de afwijking.
  • Vaak wordt hetgeen met de client is besproken is en de reactie van de cliënt onvoldoende genoteerd.
  • Informatie wordt alleen mondeling meegegeven waardoor client onvoldoende geinformeerd is om een besluit te nemen
  • Het zorgplan is niet concreet

 

Door de SOEP methode te gebruiken houd je overzicht in je dossier.

Door het gestructureerd doorlopen van het consult heb je alle informatie om je client optimaal te behandelen omdat je weet wat:

  • de wensen zijn van je client
  • de (medische) tandheelkundige mogelijkheden
  • de mogelijkheden van de client zijn (op basis van zijn lichamelijke en psychische gesteldheid)

Wat is SOEP ook alweer:

S (staat voor SUBJECTIEF) In het eerste onderdeel noteer je de gevoelens en waarnemingen van de client. Dit zijn antwoorden op vragen als:

Welke klachten heeft u (met de Informed-App vraagt u ook eenvoudig naar klachten die een risico voor het gebit vormen, maar waar de client niet bewust van is)?

  • Wat wilt u bereiken?
  • Hoe ervaart u …….
  • Hoe voelt u zich?

O (staat voor OBJECTIEF

  • Dit zijn de objectief waarneembare resultaten die de zorgverlener ziet tijdens het Periodiek Mond Onderzoek (PMO).

E (staat voor EVALUATIE)

  • Tijdens de evaluatie duidt de zorgverlener de klachten en symptomen en stelt hij of zij een (differentiaal) diagnose. Hier evalueert hij ook de eerdere behandeling en noteert deze eventuele complicaties

P (staat voor PLAN)

In het plan staat beschreven wat de behandelmogelijkheden zijn en tot welke behandeling in samenspraak met de client is besloten. Dit behelst zowel het zorgplan als de zorgdoelen met korte termijndoelen zoals:

  • Welke onderzoeken er gepland worden
  • Naar wie de client verwezen wordt
  • Welke behandelingen er mogelijk zijn (informeren)
  • Welke actie wordt genomen: Uitleg geven, geruststellen, afwachten, behandelen

 

Waarom werken met S.O.E.P.

  • Het zorgplan en doelmatigheid wordt concreet door met de S.O.E.P. notatie te werken.
  • U voldoet met uw dossier direct aan de richtlijnen rondom de verslaglegging in het cliëntendossier.
  • U hoeft niets meer achteraf te documenteren, minder kans op fouten
  • Voor mede zorgverleners is de systematische opbouw ontzettend gemakkelijk te lezen. Er is gelijk duidelijk welke kant je met de behandeling opgaat
  • Bij het delen van het Informed-App SOEP verslag met de cliënt ontstaat er een grotere behandel compliance. De cliënt de verbanden ziet tussen zijn gedrag en de planning van de behandeling. Zijn eigen aandeel word duidelijker.
  • Wilt u direct uw zaken op orde hebben? Schaf dan een Informed-app aan en leer het verschil in transparant werken!

De verplichte en geadviseerde onderdelen van het dossier

  1. NAW-gegevens van de patiënt.
  2. Burgerservicenummer van de patiënt.
  3. Geboortedatum van de patiënt.
  4. Huisarts van de patiënt en andere relevante zorgverleners.
  5. Consult gegevens
  6. Welke zorgverlener de prestatie heeft geleverd / AGB-code van de declarerend zorgverlener. Postcode van de praktijk van de zorgverlener.
  7. De geleverde prestatie met code.
  8. Het gedeclareerde tarief.
  9. Datum waarop de prestatie is uitgevoerd.
  10. Behandelgegevens
  11. Resultaten van anamnese en onderzoek
  12. Bevindingen van het uitgevoerde extra- en intraorale (basis-) onderzoek.
  13. Röntgenologisch onderzoek: (diagnose, indicatie en de bevindingen).
  14. Systematisch parodontaal onderzoek, bij voorkeur de DPSI.
  15. Diagnose(s), etiologie en wijziging van het risicoprofiel.
  16. Prognose: wordt het zorgdoel gehaald of is bijstelling noodzakelijk
  17. Controletermijn(en) aanpassen aan wijziging van het risicoprofiel en/of zorgdoel.
  18. Is de zelfzorg van de patiënt en/of ondersteuning adequaat of dient dit bijgesteld te worden.
  19. Door de tandarts uitgeschreven recepten.
  20. Gebruikte materialen
  21. Allergische reactie op toegediende of voorgeschreven medicatie.
  22. Gebruikte anesthesie.
  23. Desgevraagd verklaringen van de patiënt m.b.t. in het dossier opgenomen stukken, bijvoorbeeld naar aanleiding van een second opinion.
  24. Complicaties bij of naar aanleiding van behandelingen.
  25. Waarnemingen en handelingen op basis van vermoedens van huiselijk geweld of kindermishandeling
  26. Het vastleggen en actueel houden van de medische situatie van de patiënt via een gestructureerde medische anamnese vragenlijst
  27. Behandeltoestemming
  28. Informed consent: van de patiënt, – of zijn wettelijk vertegenwoordiger en/of door de patiënt schriftelijk gemachtigde – om een onderzoek te doen of een medische behandeling uit te voeren, besloten op basis van adequate informatie.
  29. (Aanpassingen van) de begroting (in ieder geval > €250,-) en afwijkingen op standaardprijslijst
  30. Standaardprijslijst.
  31. Vastleggen dat toestemming is verleend de behandeling te delegeren aan een bepaalde hulpverlener.
  32. Gegevens in het kader van horizontale en verticale verwijzing.
  33. Maak duidelijk dat iedere behandeling past in het lange termijn behandelplan.
  34. Het beoogde zorgdoel /zorgrichting en eventuele aanpassing daarvan met de reden
  35. Persoonlijke risico’s (medisch en tandheelkundig)
  36. De vastgestelde controletermijnen n.a.v. de risicoanalyses en het zorgdoel.
  37. De te verrichten diagnostiek (soort/planning) om schadelijke processen op te sporen en/of te monitoren
  38. Stand van zaken m.b.t. het behandelplan.

 

 

 

Interview met mondhygiënist Fenne Hoogteijling

Elke maand interviewen we een inspirerende zorgverlener. Deze maand is  Fenne Hoogteijling aan het woord.
Fenne studeerde in 2010 af als mondhygienist aan de Hogeschool Utrecht. Sindsdien werkt ze in een solopraktijk in Soest. De praktijk is bij het ouderlijk huis.

Hoe ziet je klantenkring eruit?

Ik behandel zowel cliënten van mijn vader (die al 42 jaar tandarts is) als cliënten die verwezen worden naar mij door tandartsen uit de buurt.

Welke rol speelt preventie in jouw dagelijkse praktijk?

De sleutelrol. Mijn vak bestaat uit het voorkomen van problematiek in de mond, niets meer, niets minder.

Ik ben opgeleid als de zogenaamde borende mondhygiënist, maar ik wil er bewust niets mee doen.

Wat doe je dagelijks in de praktijk?

Mijn praktijk bestaat uit veel gezinnen met jonge en oudere kinderen, in sommige gevallen behandel ik al de 3e generatie die hier cliënt is.

De focus ligt dus op preventief onderhoud. Ik begeleid ouders en hun kinderen vanaf het eerste tandje en seal bij kinderen onder cofferdam maar voer ook parodontale behandelingen uit. De verregaande parodontale problematiek verwijs ik naar een goede parodontologie praktijk in Amersfoort.

Wat vind je leuk aan je werk?

De afwisseling, elke dag en elk uur is anders. Het besef dat mensen al jaren geen klachten hebben doordat we goed samenwerken aan een goede mondgezondheid. Kinderen die stralend binnen komen lopen omdat ze het zo leuk vinden. Contacten met cliënten die zo gezellig en soms ook inspirerend zijn dat je tijd tekortkomt omdat je ook wilt bijpraten over meer dan tanden alleen.

Geef je advies over gedragsverandering? (Stoppen met roken, gezonder eten, meer bewegen)

Ja, altijd.Ik ben altijd gericht op het stoppen met roken aspect, maar betreft gezonder eten en meer bewegen hou ik me op de achtergrond. Het komt ter sprake als ik zie dat door het dieet het gebit wordt aangetast en daar maak ik een aantekening van in de kaart. Bij kinderen met tanderosie en caviteiten informeer ik de ouders telefonisch als ze niet bij de afspraak aanwezig waren en vraag hen of ze de volgende keer meekomen.

Folders over erosie en/of cariës geef ik mee. Folder over stoppen met roken heb ik niet en de meeste mensen die bij mij komen zeggen bij voorbaat niet te willen stoppen, of zijn juist bij mij voor die laatste stok achter de deur óm te stoppen met roken.
Ik ben voorzichtig met het overladen van mensen met info. Ik hou er rekening mee dat 80 procent aan gegeven info niet wordt opgeslagen of goed wordt onthouden bij zo’n eerste bezoek.
Soms zijn mensen nerveus en soms hebben ze andere verwachtingen. Ik kijk per persoon waar ze behoefte aan hebben.
Sommigen zitten ook niet te wachten op een enorm lange intake vragenlijst.
Als ik naast een begroting ook nog een stapel folders ga meegeven en begin te praten over de situatie in de mond zelf, het stoppen met roken, gezonder eten en meer bewegen, dan haken mensen echt af.
Ik doseer dat gedurende de behandelrelatie.
Ik waag me overigens niet aan het advies om meer te bewegen, zeker niet bij een eerste bezoek. Dat is niet mijn vakgebied en door medicatie of wat men heeft meegemaakt in het leven kan het zijn dat mensen er zo bijzitten.  Er zijn altijd nuances om rekening mee te houden.

Betrek je preventieve adviezen ook op jezelf? Hoe gezond leef jezelf?

Met een moeder die orthomoleculair therapeut is en een ex-topsporter als echtgenoot, ontkom ik niet aan het bewust bezig zijn met voeding en voldoende beweging. Ik weet niet beter. Ik eet zo min mogelijk dierlijke producten en probeer onze voeding zo biologisch/dynamisch mogelijk te houden. Natuurlijk lukt dat niet altijd, maar ik zie nu al zoveel jaren de positieve effecten ervan, het werkt!

Bespreek je risicoanalyses met je cliënten?

Ik maak geen risico analyse, ik noteer elke keer na elke afspraak of de situatie is verbeterd of niet. Als het niet is verbeterd ligt het risico automatisch hoger toch?

Ja, vanuit de wetenschappelijke literatuur die er voorhanden is probeer ik dit bespreekbaar te maken. Dat een bepaalde levensstijl kan leiden tot bepaalde (onomkeerbare) aandoeningen. Niet iedereen is zich daar bewust van.

Hoe betrek je je cliënten bij behandelbeslissingen?

Een zinnetje: ‘wat wilt u zelf en wat verwacht u van mij?’ Is voldoende om te weten wat mijn cliënt in zijn hoofd heeft.

Heb je een preventief stokpaardje?

Haha, ja, 80% doet u thuis zelf, 20% doe ik voor u.  Ik ben geen EHBO praktijk en verricht ook geen wonderen.

Bloedend tandvlees hoort niet, als u zou bloeden uit uw oog dan zat u vandaag nog bij de huisarts. Hetzelfde geldt voor uw tandvlees. Bloeding is ontsteking, dus een ongezonde mond! Werk aan de winkel dus.

Wat doe je anders in de praktijk, in vergelijking met een aantal jaar geleden, het begin van je carrière?

Ik ben goed opgeleid op de HU, maar mijn echte training heb ik gekregen van mijn vader, die, als oud-docent tandheelkunde-parodontologie mij al vroeg in mijn studie naar tandheelkundige congressen heeft meegenomen in binnen en buitenland. Hierdoor is mijn blik verbreed. Ik weet veel over behandelplanning en wat er mogelijk is binnen de tandheelkunde, mits je een goede professional treft.  Ook een goede les: niet iedere pocket van 4 is parodontitis.

Waar denk je dat de toekomst van je vak heen gaat?

Iedereen heeft tanden, dus iedereen zal altijd een mondhygiënist nodig hebben.

Ons vak mag niet uitgekleed worden tot een schoonmaakdienst/wasstraat voor tanden, maar moet blijvend worden gezien als een essentieel onderdeel van een gezonde leefstijl.

Wat is je favoriete bron of boek over de onderwerpen voeding en/of tandheelkunde?

Pubmed voornamelijk

Op welke social media kunnen mensen je volgen

Ik heb geen facebook (meer) en ook mijn Instagram laat te wensen over. Dus ik ben niet volgbaar. Maar samen met  3 collega’s/ondernemers/vriendinnen hebben we stichting Goed Gebekt opgericht. Je kan ons volgen op Facebook onder Goed Gebekt en Tandvleescijfer. Kijk ook eens op www.tandvleescijfer.nl en www.goedgebekt.net.

Welke facebookpagina of Instagram-feed vind je echt de moeite waard?

De instagram-feed van collega Tiffany Claus, altijd verfrissend en inspirerend.

Voor welk eten kunnen we je ‘s nachts wakker maken?

Sushi en chocola van Tony (de melkchocola citroenmerengue editie)

Diëtist in het preventieteam: interview met Jolien Verschragen

Vertel eens over je werk in een tandartsenpraktijk?

In november 2016 ben ik gestart als vaste diëtist in het preventieteam van tandartspraktijk Dante Tanden in Rotterdam. Op deze manier is de afgelopen twee jaar de preventiebehandeling uitbereid met een extra onderdeel, namelijk voeding en mondgezondheid. Alle kinderen (en hun ouders) die een afspraak hebben bij de preventieassistenten krijgen vanaf dat moment een combinatieafspraak waarin zij ook naar mij als diëtist komen om naast de mondhygiëne ook met het voedingspatroon aan de slag te gaan. Nu, twee jaar later, zien we dat het onderdeel preventie in de praktijk steeds groter word en voeding niet meer weg te denken is in het behandelproces van de patiënten! Ouders zijn enthousiast, kinderen zijn sowieso altijd enthousiast om nieuwe dingen te leren en ik heb een topteam van preventieassistenten om me heen die allemaal even enthousiast deze uitdaging met mij zijn aangegaan.

Waar is de praktijk?

De praktijk zit aan de Dantestraat in Rotterdam Lombardijen

Wie behandel je?

In het preventieteam van de tandzorg zie ik voornamelijk kinderen met hun ouders. De jongste kindjes zijn ongeveer een jaar of twee en zitten in de ‘wen-fase’ bij de tandarts. Deze beginnen met samen met pappa en mamma in de stoel tandjes tellen. Bij deze kinderen beginnen we zo jong mogelijk met het ondersteunen van de ouders bij het poetsen en de voeding van het kindje. Jong geleerd is oud gedaan, tenslotte. De oudste die ik zie zijn tussen de 15 en de 17 jaar. Bij deze pubers is de focus zoveel mogelijk op eigen verantwoordelijkheid, wat vaak een flinke uitdaging is.

Naast de kinderen die via de tandarts worden verwezen zie ik ook kinderen en volwassenen met andere voedingsproblematiek zoals overgewicht, ondergewicht, allergieën en intoleranties en kinderen die door gedragsproblemen een eenzijdig of selectief eetpatroon hebben.

Wie was de initiatief nemer van een diëtist in de praktijk?

De initiatiefnemer van het plan om een voedingsdeskundige in de praktijk te nemen is tandarts en eigenaar van deze praktijk in Rotterdam, Poeya Mohtadili. We leerden elkaar kennen op een verjaardag van gezamenlijke vrienden en kwamen erachter dat we een gemeenschappelijke passie deelden: werken met kinderen. Met vol enthousiasme vroeg Poeya mij toen of ik in zijn praktijk wilde komen werken om samen de ouders en de kinderen  met het voedingspatroon aan de slag te gaan. Al jaren lang ziet hij hoe de mondhygiëne van zijn patiënten verslechterd door het gebruik van veel suiker en zuren in het voedingspatroon. Ook verdere lichamelijke problemen die hier uit voortkomen ziet hij dagelijks in de stoel. Zowel bij kinderen als bij volwassenen. Hij is ervan overtuigd dat voeding een onmisbaar onderdeel van de tandzorg was, een onderdeel waarmee zowel gebitsproblematiek als andere lichamelijke klachten aangepakt kunnen worden.

Wat is de meerwaarde volgens jou?

Phoe jeetje, wat NIET kun je beter vragen !

De overkoepelende meerwaarde is dat kinderen met hun ouders op een laagdrempelige, luchtige en speelse manier in aanraking komen met kennis over gezonde voeding.

Dit valt of staat met het moment van doorverwijzing. Op het moment dat de ouders met de kinderen bij mij in de spreekkamer komen zitten voor de afspraak, creëer je een moment van aandacht waarbij zowel de ouders als de kinderen even stil staan bij wat ze nou eigenlijk allemaal eten en drinken. Op deze manier wordt er bij iedere afspraak (4x per jaar) door middel van een herhaling, spelletjes, vragen en antwoorden een beetje meer bewustwording bewerkstelligd. Vaak ervaar ik dat hoe vaker de gezinnen komen, hoe meer vragen ze hebben en hoe meer ze vertellen.

Wat ook een waardevol aspect is, is dat we met deze behandelmethode veel meer over de situatie van de patiënten en hun gezinnen komen te weten. Doordat je beschikt je over meer informatie creëer je meer begrip en kan je nog betere zorg leveren aan de patiënten van de praktijk.

Als laatste meerwaarde zorgt deze onderlinge verdeling voor minder druk gedurende de werkzaamheden die de preventieassistenten moeten doen. Preventieassistenten moeten in een half uur tijd de gebitjes van de kinderen kleuren, foto’s maken, vervolgens schoonmaken en daarna nog de ouders en de kinderen instructies en informatie geven over tandenpoetsen en voeding. Je kan je misschien voorstellen dat dit, zeker als je een kindje in de stoel hebt die angstig is en alles langzamer gaat, nauwelijks haalbaar is in de tijd. Voeding is hierdoor altijd een ondergeschikt onderdeel omdat het nou eenmaal niet de specialiteit van de preventieassistente is en ze vaak de tijd hard nodig heeft om te reinigen en het poetsen goed met de kinderen te oefenen. Op het laatste moment wordt de ouders dan nog verteld dat ze echt op moeten passen met snoepen en sapjes drinken. Dit gaat het ene oor in en het andere oor uit, als de kinderen niet al heel hard de behandelkamer uit zijn gerend omdat ze blij zijn dat het klaar is.

Kortom, genoeg redenen om de voeding als apart onderdeel van preventie aan te bieden.

Is er ook nog iemand anders die advies geeft over voeding in de praktijk?

Nee, op dit moment neem ik volledig het onderdeel voeding van de preventieassistenten over. Ook is er geen andere voedingsdeskundige op de praktijk die deze taak vervuld.

Hoe zetten jullie preventie in, in de praktijk?

De afspraken voor voeding zijn standaard gekoppeld aan de preventieafspraken. Kinderen komen hiervoor om de drie maanden naar de praktijk. Daarnaast organiseert de praktijk poetslessen op scholen en in asielzoekerscentra en worden kinderen regelmatig in groepjes door de assistenten van school gehaald en weer gebracht voor controleafspraken bij de tandarts. Ouders kunnen hun kinderen hier dan voor opgeven.

Hoe is het consult met jou georganiseerd?

Meteen vanaf het begin van de samenwerking was ik een vaste dag in de week op de praktijk aanwezig. Alle kinderen die op deze dag een afspraak hebben bij de preventieassistente worden zoveel mogelijk direct doorverwezen en  meteen bij mij geïntroduceerd. Ook sturen de tandartsen zelf regelmatig iemand door als ze zien dat ik een gaatje in mijn spreekuur heb. Vaak is deze eerste afspraak wat korter omdat het vooral een kennismaking is, waarbij ik uitleg wat we gaan doen. De preventieassistenten of de tandarts heeft dan al in de stoel kort een introductie gegeven over mij. Vervolgens worden de vervolgafspraken daarna standaard gecombineerd. Op deze manier is mijn eigen agenda met afspraken voor voeding langzaam gevuld. Nog steeds is het zo dat de preventieassistenten, de tandartsen en ik mijn agenda goed in de gaten houden gedurende de dag, want zodra er een plekje over is in de agenda is en ze hebben een nieuwe patiënt dan wordt ook deze meteen doorgestuurd. Het vraagt om een nauwe samenwerking tussen alle behandelaars op de praktijk maar omdat iedereen op de praktijk het belang van voeding bij mondgezondheid ziet gaat dit inmiddels heel soepel.

Betaald de cliënt het consult zelf?

Op dit moment ligt de focus op kinderen, en de ouders en/of begeleiders daarvan. Dit omdat wij dit de belangrijkste doelgroep vinden. Wanneer kinderen op jonge leeftijd leren goed met hun gebit om te gaan zullen ze daar op latere leeftijd profijt van hebben. Ook is het zo dat tot 18 jaar alle zorg voor kinderen onder de basisverzekering van de ouders valt dus ouders hoeven hier niets voor te betalen. Voor volwassenen ligt dit anders. Hierbij hangt het af van hoe de patiënt verzekerd is.

Hoe wordt je genoemd in de praktijk? (geen diëtist, waarom niet)

In de praktijk is ben ik onderdeel van het preventieprogramma. De preventieassistenten en ik vormen samen het preventieteam. We kijken dus niet alleen naar de poetsvaardigheden en mondhygiëne, maar ook naar hoe het eet- en drinkpatroon er uit ziet. Het woord diëtist proberen we in dit stadium van verwijzen te vermijden. Diëtisten hebben niet zo een goed imago, het draagt een negatieve lading en veel ouders schrikken als ze horen dat ze naar de diëtist worden verwezen. Wanneer ouders eenmaal bij mij binnen zijn om kennis te maken ga ik het onderdeel voeding en mondgezondheid én het begrip diëtist aan de kinderen uitleggen. Ouders zien dan via mijn naamkaartje wel meteen dat ik diëtist en kinderdiëtist ben. Op deze manier weten ouders dat we het professioneel en serieus aanpakken. De preventieassistenten zelf zeggen altijd letterlijk: “ we hebben een gaatje in de agenda over, dus jullie mogen vandaag vast even kennis gaan maken bij een leuke nieuwe collega van ons die met jullie de komende tijd hetzelfde als wij gaat doen maar dan van alles over eten en drinken gaat vertellen”.  We houden het dus luchtig en laagdrempelig.

Wat betekent preventie volgens jou?

Preventie betekend voor mij werken aan zelfredzaamheid, eigen verantwoordelijkheid en zelfstandigheid voor later. Het helpen van ouders bij een klein stukje opvoeding, die uiteindelijk veel groter is dat alleen goed je tanden kunnen poetsen. Namelijk leren goed voor je eigen lichaam te zorgen. En ik ben ervan overtuigd dat het uiteindelijk echt niet alleen de kinderen zijn die er wat van opsteken… 😉

Hoe betrek je je cliënten bij behandelbeslissingen?

We leggen aan de kinderen en de ouders uit hoe belangrijk het eet-en drinkpatroon is voor de gezondheid van je gebit. Alles wat je eet en drinkt gaat door je mond, dus alles wat je eet en drinkt heeft invloed op je tandjes. Poetsen alleen is tegenwoordig gewoon niet meer genoeg, en het veranderen van je eetpatroon kan een groot verschil maken. Daarna leg ik uit wat we allemaal gaan doen en laat ik ouders en kinderen inzien dat het vooral een heel leuk en leerzaam behandeltraject gaat worden J

Wat is je favoriete bron of boek over de onderwerpen voeding en/of tandheelkunde?

Ik heb mijzelf voorafgaand aan deze samenwerking zoveel mogelijk verdiept in de preventie binnen de tandzorg. Een zeer waardevolle en leerzame bron was het boek en het platform Voeding & Mondgezondheid van Louise Witteman. Op deze manier heb ik mijn kennis kunnen bijschaven op het gebied van veel voorkomende onderwerpen, problemen en ziektebeelden binnen de preventie. Daarnaast heb ik een fantastisch team van preventieassistenten om mij heen die een onuitputtelijke bron van informatie zijn, die mij heel veel hebben bijgebracht op het gebied van mondzorg en van wie ik ontzettend veel heb mogen leren over preventie in de praktijk.

Op welke social media kunnen mensen je volgen

Binnenkort op Facebook, Instagram en Linked-In onder de naam FoodMood Dietist.

Welke facebookpagina of Instagram-feed vind je echt de moeite waard?

Tof, betrouwbaar en leuk om te volgen is I’m a Foodie. Zij hebben een aantal goede boeken geschreven (Eet als een expert) en zij vormen een tof platform in de social media voor recepten, wetenswaardigheden, fabels en feiten en artikelen.

Voor welk eten kunnen we je ‘s nachts wakker maken?

Appeltaartijs